Në vend ka një numër të madh projektesh fotovoltaike në faza të ndryshme zbatimi apo burokracie. Në këtë kontekst, a mendoni se energjia diellore do të mbetet një investim i leverdishëm edhe në të ardhmen, apo rrezikon të ngopet tregu?

Është e vërtetë që sot po shohim një numër të konsiderueshëm projektesh fotovoltaike në faza të ndryshme zhvillimi, i cili është një tregues pozitiv i interesit të investitorëve dhe i maturimit gradual të tregut. Megjithatë, ne besojmë se pyetja nuk lidhet aq me “ngopjen” e tregut, sesa me cilësinë, strukturimin dhe integrimin e këtyre projekteve në sistemin energjetik.

Energjia diellore do të mbetet një investim i leverdishëm edhe në të ardhmen, për aq kohë sa projektet zhvillohen mbi baza të shëndosha teknike dhe financiare, të mbështetura nga studime serioze fizibiliteti dhe një kuptim i qartë i dinamikave të tregut. Jo të gjitha projektet që janë sot në letër do të arrijnë fazën e operimit, dhe kjo është një dukuri normale në çdo treg që po kalon nga faza e rritjes drejt konsolidimit.

Nga këndvështrimi ynë, avantazhi afatgjatë nuk do të jetë vetëm te kapaciteti i instaluar, por tek aftësia për të menaxhuar riskun e çmimeve, disbalancat e prodhimit dhe integrimin me zgjidhje fleksibiliteti, si magazinimi i energjisë, grupet e balancimit apo kontratat afatmesme me konsumatorë industrialë.

Pikërisht këto elemente do të diferencojnë projektet që mbeten të qëndrueshme në kohë nga ato që janë më të ekspozuara ndaj luhatjeve të tregut.

Në këtë kontekst, ne e shohim rritjen aktuale të projekteve jo si një rrezik, por si një fazë tranzitore drejt një tregu më të pjekur, ku investimet do të orientohen gjithnjë e më shumë drejt eficiencës, fleksibilitetit dhe përputhjes me standardet europiane.

Për investitorë me përvojë, vizion afatgjatë dhe kapacitete për të strukturuar projekte komplekse, energjia e rinovueshme mbetet një komponent thelbësor dhe i qëndrueshëm i portofolit energjetik.

Sektori privat po investon me ritëm të shpejtë në kapacitete të reja prodhuese, ndërkohë që kapacitetet e transmetimit dhe të shpërndarjes kanë kufizimet e tyre aktuale, duke rrezikuar një “bottleneck”. Si e vlerësoni këtë sfidë dhe cilat mendoni se janë zgjidhjet më efektive në afat të shkurtër dhe të gjatë?

Konstatimi që sektori privat po investon me ritëm të shpejtë në kapacitete të reja prodhuese është i saktë dhe kjo tregon një dinamikë pozitive të zhvillimit të energjisë në vend. Një nga pikat kritike në këtë moment është sfida e kapaciteteve kufitare dhe ndërkufitare të transmetimit.

Rritja e këtyre kapaciteteve nga ana e Qeverisë dhe OST-së është thelbësore për të shmangur “bottleneck”-et dhe për të akomoduar energjinë e prodhuar në sistemin e transmetimit.

Në afat të shkurtër, masat më efektive duhet të përfshijnë optimizimin e rrjetit ekzistues, përdorimit të sistemeve të avancuara të menaxhimit të ngarkesës dhe shfrytëzimit më efikas të kapaciteteve të interkonjeksioneve ndërkufitare me vendet fqinje.

Në afat të gjatë, zgjerimi i kapaciteteve të transmetimit dhe përforcimi i rrjetit të shpërndarjes, së bashku me integrimin e plotë në tregjet rajonale dhe mekanizmat ndërkombëtarë të tregtimit të energjisë, do të përbëjnë faktorë kyç për zhvillimin e qëndrueshëm të sektorit elektroenergjetik.

Këto masa dhe investime do të mundësojnë menaxhimin efikas të tepricave të prodhimit, eliminimin e kufizimeve të rrjetit dhe krijimin e kapaciteteve shtesë për eksport, duke rritur sigurinë, fleksibilitetin dhe diversifikimin e furnizimit me energji elektrike.

Me funksionimin e bursës së energjisë, liberalizimin më të gjerë të tregut dhe shtimin e prodhuesve e furnizuesve, si e vlerësoni sot maturitetin e tregut të energjisë në Shqipëri? Cilat hallka funksionojnë mirë dhe cilat kërkojnë ende përmirësim në perspektivën tuaj?

Bursa Shqiptare e Energjisë Elektrike (ALPEX) përfaqëson një prej reformave më të rëndësishme strukturore të dekadës së fundit në sektorin energjetik shqiptar, duke zgjeruar pjesëmarrjen, jo vetëm në entitete publike, por dhe pjesëmarrje të aktorëve privatë në industrinë e energjisë së rinovueshme.

Bazuar në të dhënat e raportit më të fundit të ALPEX, Shqipëria disponon kapacitete që i mundësojnë importin dhe eksportin e energjisë elektrike në mënyrë më fleksibël.

Bursa e energjisë ofron një mekanizëm publik dhe transparent, ku çdo operator ka mundësinë të konkurrojë për blerjen apo shitjen e energjisë në kushte të barabarta. Ky mekanizëm kontribuon në formimin e çmimeve më të qëndrueshme dhe konkurruese, duke ndihmuar në stabilizimin e tregut dhe në uljen e kostove për bizneset dhe familjet.

Një nga sfidat kryesore që shoqëron ritmet e larta të rritjes së kapaciteteve të instaluara në treg është nevoja për rritjen e likuiditetit në bursë, në përputhje me shtimin e volumeve të prodhimit vendas. Likuiditeti është një element kyç për funksionimin efikas të tregut dhe për garantimin e sinjaleve të sakta të çmimeve.

Paralelisht, një sfidë tjetër e rëndësishme lidhet me zgjerimin e kapaciteteve të transmetimit nga ana e OST, veçanërisht në drejtim të tregjeve si Kosova dhe vendet e rajonit, të cilat aktualisht, për shkak të kufizimeve infrastrukturore, nuk janë gjithmonë në gjendje të absorbojnë sasitë e nevojshme të energjisë në tregjet e lira.

Në këtë kuadër, sfida kryesore për ALPEX mbetet rritja e pjesëmarrjes së aktorëve privatë, zhvillimi i produkteve të reja të tregut dhe arritja e një integrimi të plotë rajonal, përfshirë pjesëmarrjen aktive në mekanizmin Zonal Day-Ahead Coupling.

Këto elemente janë thelbësorë për konsolidimin e rolit të ALPEX si një platformë funksionale dhe me likuiditet të lartë, duke e pozicionuar atë si nyje qendrore, jo vetëm për sigurinë energjetike të Shqipërisë, por edhe për stabilitetin, transparencën dhe integrimin e tregut energjetik në të gjithë Ballkanin Perëndimor.

Në këtë kuadër, sfida kryesore e ALPEX mbetet rritja e pjesëmarrjes së aktorëve privatë, zhvillimi i produkteve të reja të tregut dhe arritja e një integrimi të plotë rajonal, përfshirë pjesëmarrjen aktive në mekanizmin Zonal Day-Ahead Coupling.

Këto elemente janë thelbësore për të konsoliduar rolin e ALPEX si një platformë funksionale dhe me likuiditet të lartë, duke e vendosur atë në një pozicion qendror jo vetëm për sigurinë energjetike të Shqipërisë, por edhe si një mekanizëm kyç për funksionimin e qëndrueshëm dhe integrimin gradual të tregjeve energjetike të Ballkanit Perëndimor.